Hapja e biznesit dhe fiskalizimi: rruga e plotë

Përgjigje e shkurtër: regjistrimi te Qendra Kombëtare e Biznesit bëhet online përmes portalit e-Albania dhe kryhet brenda një dite. Por marrja e numrit të identifikimit nuk ju lejon ende të lëshoni fatura: më pas duhen certifikata elektronike, regjistrimi i vendit të ushtrimit të veprimtarisë dhe regjistrimi i pajisjes së faturimit, secila me afatin e vet.

Shumica e udhëzuesve ndalen te certifikata e regjistrimit. Në praktikë, aty ku bizneset e reja gabojnë më shpesh është pikërisht ajo që vjen pas saj. Më poshtë është zinxhiri i plotë, me afatet ashtu siç i përcakton ligji.

Ku regjistrohet biznesi sot?

Qendra Kombëtare e Biznesit vazhdon të jetë institucioni që kryen regjistrimin, dhe aplikimi bëhet përmes portalit e-Albania. Procedura në sportel nuk është thjesht jashtë përdorimit: kreu përkatës i vendimit që rregullonte aplikimet në sportel është shfuqizuar, dhe të gjitha dokumentet ruhen vetëm në format elektronik.

Afati ligjor i regjistrimit është një ditë nga data e paraqitjes së aplikimit. Tarifa e regjistrimit fillestar sipas vendimit në fuqi është 100 lekë.

Cilën formë ligjore të zgjedh?

Dallimi që ka rëndësi praktike nuk është emri, por përgjegjësia:

• Tregtar, person fizik: përgjigjet personalisht me të gjithë pasurinë e tij, të tashme dhe të ardhshme. Nuk kërkohet kapital minimal. E thjeshtë për të nisur, por rreziku personal është i plotë.
• Shoqëri me përgjegjësi të kufizuar (SHPK): ortakët nuk përgjigjen për detyrimet e shoqërisë, përveç kontributit të pashlyer. Kapitali minimal është 100 lekë.
• Shoqëri aksionare (SHA): kapitali minimal 3,500,000 lekë me ofertë private dhe 10,000,000 lekë me ofertë publike.

Për shumicën e bizneseve të vogla zgjedhja qëndron mes dy të parave, dhe pyetja e vërtetë është sa rrezik personal jeni gati të mbani.

Kur duhet regjistruar, para apo pas fillimit të punës?

Këtu qarkullon një pasaktësi e përhapur. Afati "30 ditë" nuk vlen për të gjithë:

• Personi fizik, shoqëria e thjeshtë dhe degët: regjistrohen përpara datës së nisjes efektive të veprimtarisë. Nuk ka dritare 30-ditore.
• Personat juridikë: brenda 30 ditëve kalendarike nga themelimi, por gjithsesi përpara nisjes efektive të veprimtarisë.

Pra në të dyja rastet kushti përfundimtar është i njëjtë: jo më vonë se dita kur nisni punë.

Çfarë duhet pas marrjes së numrit të identifikimit?

Numri i identifikimit vjen nga Qendra Kombëtare e Biznesit në momentin e regjistrimit. Por për të lëshuar faturën e parë të fiskalizuar duhen edhe tri hapa të tjerë, secili te një institucion tjetër:

1. Certifikata elektronike merret nga Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit, përmes e-Albania. Ajo është çelësi me të cilin nënshkruhen faturat.
2. Regjistrimi i vendit të ushtrimit të veprimtarisë te Administrata Tatimore, e cila gjeneron kodin e pikës.
3. Regjistrimi i pajisjes së faturimit dhe i operatorëve që do të lëshojnë fatura.

Rendin e fikson ligji: fillimisht të dhënat e pikës, pastaj pajisja, dhe vetëm më pas mund të lëshohen fatura.

Pika regjistrohet dy herë, te dy institucione

Ky është pikërisht vendi ku gabohet më shpesh, sepse bëhet fjalë për dy regjistrime të ndryshme me të njëjtin emër:

• Te Qendra Kombëtare e Biznesit: çdo vend i ri brenda 30 ditëve kalendarike, dhe në çdo rast përpara se të nisë veprimtaria aty.
• Te Administrata Tatimore: jo më vonë se 24 orë përpara fillimit të lëshimit të faturës. Ky është regjistrim i veçantë, dhe prej tij merrni kodin e pikës.

Regjistrimi i njërit nuk e zëvendëson tjetrin.

Cilat janë afatet e sakta?

• Pika te tatimet: jo më vonë se 24 orë përpara lëshimit të faturës së parë.
• Ndryshimet e të dhënave të pikës: jo më vonë se 72 orë pas ndodhjes së ndryshimit.
• Pajisja e faturimit: jo më vonë se 24 orë përpara lëshimit të faturave nga ajo pajisje.
• Operatorët: jo më vonë se 24 orë para fillimit të lëshimit të faturave; ndryshimet brenda 24 orësh.

Kur duhet të regjistrohem për TVSH?

Pragu është 10,000,000 lekë qarkullim vjetor. Kur e kaloni, regjistrimi bëhet brenda 15 ditësh. Normat janë 20 për qind standarde, 6 për qind e reduktuar dhe 0 për qind për eksportin.

Tatimi mbi të ardhurat e biznesit është 15 për qind deri në 14,000,000 lekë dhe 23 për qind mbi këtë vlerë.

Ekziston edhe një regjim i posaçëm për individët tregtarë dhe të vetëpunësuarit me qarkullim deri në 10,000,000 lekë, të cilët mund të zgjedhin zbritjen e shpenzimeve të supozuara sipas veprimtarisë: 60 për qind për prodhimin, 90 për qind për shumicën, 70 për qind për pakicën dhe transportin, 60 për qind për bare e restorante.

A mund të përdor portalin e tatimeve pa program?

Po, por vetëm nëse plotësoni njëkohësisht të katër kushtet: nuk jeni i regjistruar për TVSH, keni përgjegjësi tatimore mbi të ardhurat personale të biznesit, keni jo më shumë se një vend ushtrimi veprimtarie, dhe kategoria e punësimit është "i vetëpunësuar i vetëm".

Nëse ndonjëri prej tyre bie, kaloni te programi i certifikuar. Vini re se kjo është rrugë fiskalizimi, jo regjim tatimor: dy gjëra që ngatërrohen shpesh.

Sa kushton gjithsej të nisësh?

Kostot ndahen në tri grupe, dhe vetëm e para është e prerë:

• Regjistrimi: tarifa ligjore prej 100 lekësh sipas vendimit në fuqi.
• Certifikata elektronike: merret nga agjencia shtetërore dhe rinovohet periodikisht. Tarifën aktuale verifikojeni te burimi zyrtar, sepse ndryshon me kohën.
• Programi dhe pajisjet: varen nga lloji i biznesit. Një profesionist që lëshon pak fatura mund t'ia dalë me portalin falas nëse plotëson kushtet; një dyqan me shitje ditore ka nevojë për program dhe printer.

Llogaritjen e plotë me tre shembuj biznesesh e keni te sa kushton fiskalizimi.

Gabimet që kushtojnë më shpesh

Nga rradha e hapave më sipër dalin tri kurthe të përsëritura: nisja e punës para se pika të jetë regjistruar te tatimet, mendimi se regjistrimi te Qendra Kombëtare e Biznesit e mbulon edhe atë te tatimet, dhe lënia e certifikatës elektronike për ditën e fundit. Të tria shmangen duke i nisur këto hapa paralelisht, jo njërin pas tjetrit.

Pyetje të shpeshta

Sa zgjat i gjithë procesi? Regjistrimi kryhet brenda një dite. Pjesa që merr më shumë kohë është certifikata elektronike dhe përgatitja e pikës e arkës, ndaj mos e lini për ditën para hapjes.

A duhet të regjistroj programin që përdor? Jo, ju si biznes nuk e keni këtë detyrim. Regjistrimi i prodhuesit dhe mirëmbajtësit të programit është detyrim i ofruesit, pra i yni.

Po nëse hap një pikë të dytë më vonë? Duhet e njëjta rrugë e dyfishtë: regjistrimi te Qendra Kombëtare e Biznesit dhe, veçmas, te tatimet 24 orë përpara faturës së parë nga ajo pikë.

A e humbas certifikatën nëse ndërroj program? Jo. Certifikata është e biznesit tuaj, jo e programit, dhe e merrni me vete.

A mund ta bëj vetë pa kontabilist? Regjistrimin po, hapat janë online. Për zgjedhjen e formës ligjore dhe të regjimit tatimor ia vlen një bisedë me një kontabilist, sepse ato vendime ndikojnë për vite.

Baza ligjore

Regjistrimi rregullohet nga ligji nr. 9723/2007 "Për regjistrimin e biznesit" dhe format ligjore nga ligji nr. 9901/2008 "Për tregtarët dhe shoqëritë tregtare", të dyja të konsoliduara. Detyrimet e fiskalizimit dhe afatet e pikës, pajisjes e operatorëve përcaktohen nga ligji nr. 87/2019, i ndryshuar (PDF) dhe nga udhëzimi nr. 16, i përditësuar (PDF). Kushtet e përdorimit të portalit pa program janë te vendimi nr. 220/2020, i ndryshuar (PDF).

Ky artikull është informativ dhe nuk zëvendëson këshillimin profesional. Tarifat dhe afatet verifikojini te institucionet përkatëse para se të veproni.