Vetëfaturimi dhe autofatura: kur dhe si

Përgjigje e shkurtër: vetëfaturimi është rasti kur faturën e lëshon blerësi, jo shitësi. Dokumenti quhet autofaturë, lëshohet nga programi juaj si çdo faturë tjetër, por i shënuar si autofaturë me llojin përkatës, dhe fiskalizohet normalisht. Përdoret kryesisht për blerjet nga fermerët vendas, shërbimet e marra nga jashtë dhe vetëkonsumin.

Rregulli bazë i faturimit është i thjeshtë: kush shet, faturon. Por ka raste ku shitësi nuk mundet ose nuk është i detyruar të lëshojë faturë, ndërsa blerësi ka nevojë të domosdoshme për dokument: pa të, blerja nuk njihet si shpenzim dhe malli qarkullon pa gjurmë. Për këto raste ligji e kthen përgjegjësinë e faturimit te blerësi. Ky artikull shpjegon kur ndodh kjo dhe si bëhet saktë.

Çfarë është autofatura

Autofatura është faturë e mirëfilltë, me numër rendor, artikuj, vlera dhe kode fiskalizimi, me një ndryshim të vetëm: e lëshon blerësi në emër të vet, për një blerje që ka kryer. Në sistem ajo shënohet shprehimisht si autofaturë dhe mban llojin e vetëfaturimit, kështu që administrata e di që në momentin e regjistrimit se ky dokument përfaqëson një blerje, jo një shitje.

Fiskalizohet si çdo dokument tjetër: dërgohet te platforma qendrore e faturave (CIS), merr NIVF-in e vet dhe shfaqet te portali SelfCare.

Kur ju duhet të lëshoni autofaturë?

Llojet e vetëfaturimit të njohura nga sistemi mbulojnë pesë raste:

• Blerje nga prodhuesit vendas (fermerët): rasti më i shpeshtë në praktikë. Grumbulluesi, baxhoja a restoranti që blen qumësht, fruta, perime apo prodhime të tjera nga fermerë të paregjistruar në fiskalizim lëshon vetë autofaturën për blerjen.
• Shërbime të marra nga jashtë vendit: kur blini një shërbim nga një kompani e huaj, reklamë online, licencë software, konsulencë, furnitori i huaj nuk lëshon faturë shqiptare. Autofatura e regjistron blerjen në sistemin tonë.
• Marrëveshje paraprake mes palëve: dy biznese vendase mund të bien dakord me shkrim që faturimin ta kryejë blerësi, praktikë e zakonshme kur blerësi i madh ka sistemet dhe disiplina e faturimit i lehtësohet furnitorit të vogël.
• Vetëkonsumi: kur biznesi përdor për vete mallra të blera për shitje, materiale ndërtimi të firmës për zyrën e re, produkte të marketit për konsum të brendshëm, dalja dokumentohet me autofaturë.
• Raste të tjera të parashikuara nga udhëzimet, kur asnjëra nga kategoritë e mësipërme nuk përshtatet.

Si lëshohet një autofaturë hap pas hapi

• 1. Zgjidhni llojin e dokumentit: te programi juaj zgjidhni autofaturën dhe llojin e vetëfaturimit që i përgjigjet rastit, sepse ky shënim përcakton si e lexon administrata dokumentin.
• 2. Vendosni palën tjetër: te autofatura ju jeni lëshuesi, ndërsa furnitori real, fermeri me numrin e tij të identifikimit, kompania e huaj me të dhënat e saj, shënohet si pala nga e cila u krye blerja.
• 3. Shënoni artikujt dhe vlerat si te çdo faturë: përshkrim, sasi, çmim dhe TVSH sipas rregullave të rastit.
• 4. Fiskalizoni: dokumenti merr kodet dhe ruhet; një kopje i jepet furnitorit si vërtetim i blerjes dhe pagesës.

Nëse blerja shoqërohet me transport malli, për shembull grumbullimi nga fshati në pikën tuaj, mbani parasysh edhe fletën shoqëruese (WTN) për rrugën.

Çfarë ndodh me TVSH-në?

Kjo është pjesa ku autofatura kërkon më shumë kujdes, sepse rregulli ndryshon sipas rastit:

• Blerjet nga fermerët ndjekin skemën e posaçme të kompensimit të prodhuesve bujqësorë, me përqindjen e kompensimit të përcaktuar nga legjislacioni i TVSH-së, jo normën standarde.
• Shërbimet nga jashtë trajtohen me autongarkesë: TVSH-në e llogaritni dhe deklaroni ju si blerës, sipas rregullave të vendit të furnizimit, mbi vlerën e kthyer në lekë me kursin zyrtar të këmbimit të ditës.
• Vetëkonsumi tatohet si furnizim ndaj vetes, që TVSH-ja e zbritur në blerje të mos përfundojë në konsum pa tatim.

Mekanizmi i faturës është i njëjtë në të tria rastet; ajo që ndryshon është trajtimi në deklaratë. Ky është momenti i duhur për një bisedë me kontabilistin tuaj: autofatura e lëshuar saktë por e deklaruar gabim e humb gjithë vlerën.

Pse t'i lëshoni fare, në vend që të mos dokumentoni asgjë?

Sepse alternativa ju kushton dyfish. Pa autofaturë, blerja nga fermeri nuk ekziston për librat tuaj: keni paguar para reale, por s'keni shpenzim të njohur, pra fitimi juaj në letër del më i lartë dhe tatoheni për të. Malli që mbërriti pa dokument është objekt gjobe në çdo kontroll. Dhe shërbimi i marrë nga jashtë pa u deklaruar është nga shkeljet që zbulohet më lehtë, sepse pagesa bankare drejt jashtë vendit lë gjurmë të qartë.

Autofatura i kthen të gjitha këto në rutinë: shpenzimi njihet, malli ka dokument, TVSH-ja deklarohet ku duhet.

Një shembull konkret nga praktika

Baxhoja "Mali" grumbullon qumësht nga 14 fermerë të zonës, çdo mëngjes, me çmim të rënë dakord për litër. Asnjë fermer nuk është i regjistruar në fiskalizim dhe asnjëri s'lëshon dot faturë. Si punon dita e baxhos:

• Në pikën e grumbullimit, sasia e secilit fermer matet dhe shënohet në momentin e dorëzimit.
• Për secilin fermer, baxhoja lëshon autofaturën me llojin "blerje nga prodhuesit vendas", me identifikimin e fermerit, litrat e ditës dhe vlerën. Dokumenti fiskalizohet aty për aty nga telefoni i grumbulluesit.
• Fermeri merr kopjen e vet dhe pagesa i shlyhet sipas marrëveshjes, me gjurmë të plotë për të dyja palët.
• Në fund të muajit, baxhoja ka 14 dosje të pastra blerjesh të njohura si shpenzim, me TVSH-në e kompensimit të llogaritur saktë, pa asnjë dokument të improvizuar.

I njëjti model vlen për grumbulluesit e frutave, pikat e peshkut, kantinat që blejnë rrush: ndryshon produkti, jo mekanizmi.

Gabimet që bëhen më shpesh

• Lloji i gabuar i vetëfaturimit: blerja nga fermeri e shënuar si marrëveshje, ose shërbimi nga jashtë i shënuar si vetëkonsum. Lloji përcakton trajtimin tatimor, ndaj zgjidhet me kujdes, jo si fushë formale.
• Autofatura si zëvendësim i faturës së munguar: nëse furnitori vendas është biznes i regjistruar dhe thjesht s'po ju jep faturë, zgjidhja nuk është autofatura juaj, por kërkesa e faturës prej tij. Autofatura mbulon vetëm rastet e parashikuara nga ligji.
• Grumbullimi në fund të muajit: autofatura lëshohet në momentin e blerjes, jo si përmbledhje mujore e njëzet blerjeve nga dhjetë fermerë të ndryshëm.
• Mungesa e të dhënave të furnitorit real: pa identifikimin e palës tjetër, dokumenti s'vërteton dot nga kush u ble dhe humbet si provë.

Pyetje të shpeshta

A merr NIVF autofatura?

Po. Fiskalizohet si çdo faturë, merr kodet e veta dhe verifikohet me verifikuesin si çdo dokument tjetër.

Fermeri s'ka NIPT. Si e shënoj?

Prodhuesit bujqësorë identifikohen me numrin e tyre të identifikimit personal ose të regjistrimit si prodhues, sipas skemës së kompensimit. Programi jua kërkon fushën përkatëse kur zgjidhni këtë lloj autofature.

A duhet të pranojë fermeri dokumentin?

Praktika e mirë është t'i jepni një kopje dhe të mbani vërtetimin e pagesës. Marrëdhënia e rregullt me grumbullim të përsëritur mbështetet edhe me një marrëveshje të thjeshtë me shkrim.

Bleva një licencë software nga jashtë me kartën e biznesit. Autofaturë?

Po, ky është saktësisht rasti i shërbimit nga jashtë: autofatura e regjistron blerjen dhe TVSH-ja ndiqet me autongarkesë në deklaratë.

A vlen autofatura si shpenzim i njohur?

Po, pikërisht kjo është një nga arsyet kryesore pse ekziston: pa të, blerjet nga palë që s'lëshojnë dot faturë do të mbeteshin shpenzime të panjohura.

Gabova një autofaturë. Si e rregulloj?

Me të njëjtin mekanizëm si çdo faturë: faturë korrigjuese me referencë te origjinalja, pastaj dokumenti i saktë.

Te Fiscal Pro autofatura është një lloj dokumenti si gjithë llojet e tjera të faturave: zgjidhni llojin e vetëfaturimit nga lista, plotësoni palën dhe artikujt, dhe fiskalizimi kryhet në sekonda. Nëse puna juaj përfshin grumbullime a blerje të rregullta nga jashtë, na shkruani dhe e ngremë bashkë skemën e saktë për rastin tuaj.

Baza ligjore

Vetëfaturimi dhe rastet e tij përcaktohen nga ligji nr. 87/2019 "Për faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit", i ndryshuar (PDF) dhe nga udhëzimi nr. 20, datë 1.6.2020 (PDF); kompensimi i prodhuesve bujqësorë dhe autongarkesa rregullohen nga legjislacioni i TVSH-së.